Czym kierować się wybierając obuwie ochronne?

Obuwie należy zawsze wybierać szczególnie starannie. Źle dobrane ubranie, poza uczuciem psychicznego dyskomfortu, nie niesie z sobą poważniejszych konsekwencji zdrowotnych. Z butami sprawy mają się zupełnie inaczej. Każdy domyśla się, jakie cierpienia przeżywa ktoś, komu przyjdzie maszerować w ciasnych butach; również chodzenie w butach zbyt dużych nie należy do przyjemności. Znacznie groźniej rzecz wygląda,gdy przyjdzie nam pracować w nieprawidłowo dobranym obuwiu; tutaj sprawę komplikuje długi czas – najczęściej mamy wtedy buty na nogach co najmniej 8 godzin bez przerwy – oraz zagrożenia wynikające z rodzaju wykonywanej pracy. Czym kierować się, chcąc wybrać możliwie najlepsze i wygodne buty robocze?

Obuwie robocze czy ochronne?

W powszechnym użyciu, w związku z pracą, funkcjonują dwie definicje: obuwie robocze oraz obuwie ochronne. Możemy przyjąć, że to pierwsze określenie jest pojęciem szerszym, gdyż mamy do czynienia z wieloma rodzajami prac, których wykonywanie wiąże się ze stosowaniem obuwia bardzo różnego; przykładowo dla kuriera bardzo praktycznym obuwiem roboczym mogą być trampki, natomiast dla człowieka wykonującego prace biurowe mogą to być w zasadzie każde dowolne, wygodne buty. Przyjmuje się, że obuwie robocze, ma zapewniać przede wszystkim wygodę i komfort użytkowania przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiednich walorów higieniczno-sanitarnych. Jeśli natomiast chodzi o obuwie ochronne, to jego podstawową i pierwszoplanową funkcją jest zabezpieczenie ich użytkownika przed urazami mogącymi być skutkiem różnego rodzaju zagrożeń występujących na stanowiskach pracy. Tak więc, poprzestając na stwierdzeniu, że najlepszymi butami roboczymi będzie każde obuwie, które pozwala w danej sytuacji najefektywniej i najwygodniej wykonywać konkretną pracę, zajmijmy się już teraz bliżej wyłącznie obuwiem ochronnym, które należy do szerokiej grupy środków ochrony indywidualnej.

Zanim wybierzesz buty ochronne, zdefiniuj zagrożenia w pracy

Ponieważ przy różnych pracach mogą występować innego rodzaju niebezpieczeństwa, więc nie ma jednego typu uniwersalnych i najlepszych butów roboczych o cechach ochronnych. Produkuje się bardzo dużo modeli obuwia ochronnego o zróżnicowanych funkcjach, dostosowanych do zagrożeń, z którymi pracownicy mogą mieć do czynienia w swojej pracy. Zanim więc zdecydujemy się na wybór konkretnych butów, winniśmy zdefiniować wszystkie niebezpieczeństwa, jakie mogą zagrażać naszym nogom i naszym stopom przy wykonywaniu określonych zadań na wyznaczonym stanowisku, a które bez stosownego obuwia mogą skutkować poważnymi urazami i kontuzjami.
Spośród wielu niebezpieczeństw, z jakimi człowiek może mieć do czynienia w związku z wykonywaną przez siebie pracą, należy wymienić zagrożenia związane z:

  • substancjami chemicznymi
  • czynnikami biologicznymi
  • udarami mechanicznymi
  • wysoką lub niską temperaturą
  • porażeniem prądem elektrycznym
  • wybuchową atmosferą
  • gromadzeniem się ładunków elektrostatycznych
  • wyładowaniami i innymi czynnikami atmosferycznymi
  • wodą
  • ogniem
  • promieniowaniem
  • poślizgami

Jak powiedzieliśmy wcześniej, w związku z ogromem różnego rodzaju zagrożeń konstruuje się i produkuje wiele typów butów ochronnych. Na pewnych stanowiskach pracy niektóre zagrożenia mogą się kumulować, dlatego też niejednokrotnie buty takie muszą chronić jednocześnie przed większą liczbą zagrożeń. Klasycznym przykładem takiego obuwia są górnicze buty gumowe z długimi cholewami sięgającymi swą wysokością powyżej połowy łydki i ze stalowymi podnoskami. Buty takie zabezpieczają jednocześnie nogi przed zamoczeniem oraz ich palce przed stłuczeniem lub zmiażdżeniem przez opadające ze stropu bryły skalne.

Jak wybierać bezpieczne i wygodne buty robocze o cechach ochronnych

Po zdefiniowaniu zagrożeń występujących na danym stanowisku wybór stosownego obuwia ochronnego nie powinien dla nikogo stanowić większych problemów, albowiem istnieją w tej materii stosowne unormowania, którymi można się kierować. Oto trzy podstawowe kategorie butów ochronnych i określające je normy:

  • obuwie bezpieczne (S) – z podnoskiem wytrzymującym nacisk o energii 200 J i odporne na ściskanie co najmniej z siłą 15 kN, norma PN-EN ISO 20345:2007
  • obuwie ochronne (P) – z podnoskiem wytrzymującym nacisk o energii 100 J i odporne na ściskanie co najmniej z siłą 10 kN, norma PN-EN ISO 20346:2007
  • obuwie zawodowe – bez podnoska, do stosowania w miejscach, w których nie istnieje zagrożenie zmiażdżenia stopy – norma PN-EN ISO 20347:2007.

Z uwagi na budowę buta do wyboru mamy półbuty, trzewiki, sandały i buty do kolan.
Posiłkując się rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla środków ochrony indywidualnej (Dz. U. Nr 259, poz. 2173) oraz wskazanymi wyżej normami, powinniśmy umieć bez problemu wybrać najlepsze, a przy tym wygodne buty robocze o cechach ochronnych. Wszystkie buty ochronne posiadają stosowne oznaczenia, w których zakodowano ich właściwości. Wykaz owych oznaczeń znajdziemy, rzecz jasna, we wspomnianych tutaj normach.
Sprawą oczywistą, lecz wartą przypomnienia, jest by osoba dobierająca sobie osobiście obuwie ochronne, dla swojego własnego użytku, zadbała o to aby buty były wygodne, niezbyt luźne i by nie uwierały stóp.